در دنیای کشاورزی و باغبانی مدرن، انتخاب نهال مناسب، سنگ بنای موفقیت یک باغ مثمر است. نهال انار پایه رویشی که محصول فرآیند تخصصی پیوند است، یکی از مهم ترین دستاوردهای این حوزه محسوب میشود. این اصطلاح به سیستمی اطلاق میشود که در آن، بخش ریشه ای پایه از یک درخت مقاوم و سازگار با شرایط محیطی انتخاب شده و سپس شاخه های مرغوب و پربازده رقم انار مورد نظر (پیوندک) بر روی آن پیوند زده میشود. هدف اصلی این روش، بهره مندی همزمان از ویژگی های مطلوب هر دو بخش است: قدرت و مقاومت پایه در برابر تنش های محیطی و ویژگی های کیفی و بازدهی بالای پیوندک.
نهال پایه رویشی، اساسا یک گیاه دو بخشی است. این ساختار پیوندی، مزایای عملکردی خاصی را فراهم می آورد که روش های تکثیر سنتی یافت نمیشود.
پایه: پایه نقشی حیاتی در جذب آب، مواد غذایی و مقاومت در برابر بیماری های خاک زی ( مانند نمادها یا برخی قارچ ها) و شرایط تنش زای خاک (مانند شوری یا خشکی) ایفا میکند. پایه بنیان فیزیکی و فیزیولوژیکی درخت را تشکیل میدهد.
پیوندکی: در مقابل، پیوندک، تعیین کننده ویژگی های تجاری محصول نهایی، شامل اندازه، رنگ، طعم، کیفیت انبارداري و زمان رسیدن میوه هست. این همان بخشی است که کشاورز برای تولید رقم خاصی (یوسف خانی، ملس، ساوه با سنگون) انتخاب میکند.
استفاده از نهار انار پایه رویشی مزایای چشمگیری را برای باغداران به ارمغان می آورد که توجیه اقتصادی قابل توجهی دارد:
۱. سازگاری اقلیمی و خاکی: با انتخاب پایه هایی که بومی منطقه یا مقاوم به شرایط خاص (مانند خاک های سنگین، آهکی یا کم آب) هستند، میتوان انار را در مناطقی کاشت که کشت ارقام حساس به طور مستقیم ممکن نیست. این امر سطح زیر کشت انار را افزایش میدهد.
۲. افزایش طول عمر و ثبات عملکرد: پایه های قوی، درخت را قادر میسازند تا سال های بیشتری با عملکرد پایدار به تولید ادامه دهد. درختان پیوندی اغلب دیرتر علائم فرسودگی نشان میدهند و میانگین طول عمر مفید آن ها افزایش می یابد.
۳. کنترل اندازه درخت: با انتخاب پایه های نیمه پاکوتاه یا پاکوتاه، میتوان ارتفاع درخت را کنترل کرد. این امر برداشت محصول، هرس و سایر عملیات باغی را به شدت تسهیل کرده و هزینه های کارگری را کاهش میدهد. کنترل اندازه درخت به ویژه در کشاورزی فشرده بسیار حیاتی است.
۴. مقاومت در برابر بیماری ها: برخی پایه ها به طور خاص در برابر بیماری های خاصی که در خاک منطقه رایج هستند (مانند نماتدها یا برخی عوامل قارچی خاک زی) مقاوم سازی شده اند. استفاده از این پایه های مقاوم، نیاز به استفاده مکرر و سنگین از سموم شیمیایی را کاهش داده و منجر به تولید محصول سالم تر میشود.